Türkiye e-ticaret pazarında faaliyet yürüten mağazalar için geliştirilen yeni nesil alışveriş modeli, tüketicilerin tam ürün adı, parça kodu ya da teknik terminolojiye ihtiyaç duymadan doğrudan doğal cümlelerle arama yapmasını sağlıyor. Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2025 senesinde yüzde 52,2 oranında büyüme kaydederek 4,57 trilyon liraya ve dolar bazında yüzde 29 artışla 115 milyar doların üzerine çıkan yerel pazardaki firmaları hedefleyen bu çalışma, Starline Yapay Zeka Yazılım ve Uzay Teknolojileri A.Ş. bünyesindeki yazılım markası Fiberport tarafından kullanıma açıldı. Şirket, yapay zeka uygulamaları üzerinden doğrudan alışveriş sürecini hayata geçiren Türkiye’nin ilk yazılım firması olduğunu beyan ediyor.
Söz konusu hizmet, dijital platformlardan alışveriş gerçekleştiren kullanıcıların stok kodunu bilmediği anlarda devreye giriyor. Tüketici aradığı ihtiyacı serbest ifadelerle aktarıyor, yapay zeka destekli alışveriş asistanı bu tanımlamayı mağazanın veri tabanındaki doğrulanmış ürün parametreleriyle eşleştiriyor. Verinin yetersiz kaldığı aşamalarda sistem varsayım üretmek yerine ölçü, cihaz modeli ya da kullanım amacına dair eksik detayları kullanıcıya yöneltiyor. Kampanya, stok ve fiyat bilgileri sohbet geçmişinden çekilmek yerine doğrudan işletmenin ana sunucularından anlık temin ediliyor. Şirket, geliştirdiği ChatGPT e-ticaret entegrasyonu çalışmasını klasik bir soru-cevap botu şeklinde değil, mağaza envanteriyle çalışan canlı bir ticaret köprüsü şeklinde konumlandırıyor.
Küresel protokoller ve kasa adımları
Sistem mimarisi, dünyadaki büyük teknoloji üreticilerinin benimsediği güncel adımları izliyor. OpenAI, Mart 2026 içerisinde ChatGPT bünyesinde bulunan Instant Checkout aracının ilk sürümünün gereken operasyonel esnekliği veremediğini bildirerek satıcıların kendi ödeme süreçlerini öne almasını sağlamış ve rotayı ürün keşfine çevirmişti. Google ise Ocak 2026’da Shopify ortaklığıyla Universal Commerce Protocol (UCP) altyapısını duyurmuş, Gemini ve AI Mode üzerinden satın almayı başlangıçta ABD’deki satıcılarla test etmeye başlamıştı. Bu dinamikleri dikkate alan yerli marka, sohbet ekranında tahsilat beklemek yerine sepet kurma ve ürün tespitini yapay zekaya aktarıp ödemeyi mağaza kasasında tamamlayan kurguyu tavsiye ediyor. Süreç, "Ürünü beraber seçelim, kasada bildiğiniz güvenli ödeme ekranına geçelim" prensibiyle yürütülüyor. Bu sayede adres, faturalandırma, kargo seçimi ve sanal POS süreçleri işletmenin kendi kurulu düzeninde kalıyor.
Ülke, mağaza hesabı ve ödeme altyapısı uygunluk sağladığında satın alma aşamasının bir kısmının sohbet ekranında yapılması alternatif olarak inceleniyor. Marka, bu sürecin bir API anahtarı girmekten ibaret olmadığını, iptal, iade, başarısız deneme, sipariş onaylama ve ödeme yetkilendirmesi basamaklarının titizlikle incelenmesini gerektirdiğini belirtiyor. ChatGPT, Claude, Google Gemini, Perplexity ve Microsoft Copilot gibi sistemler farklı mimarilere sahip olduğundan, her mağazanın entegrasyon çerçevesi ülkeye, ödeme aracılarına ve yazılım ortamına göre kuruluyor. Bahsi geçen platform adları resmi bir bayilik ya da hazır bağlantı değil, değerlendirme kapsamı olarak ifade ediliyor. Protokoller tarafında da farklı yapılar bulunuyor:
Protokol · Geliştiren · Görevi
MCP (Model Context Protocol) · Anthropic · Uygun bir yapay zeka istemcisinin ürün sorgulama ya da sepet hazırlama gibi belirli araçları çağırabilmesini sağlayan bağlantı katmanı
ACP (Agentic Commerce Protocol) · OpenAI ve Stripe · ChatGPT ticaret entegrasyonlarında katalog ve satın alma sözleşmelerini tanımlayan açık standart
UCP (Universal Commerce Protocol) · Google, Shopify ile birlikte · Sepet, kimlik bağlama ve ödeme gibi ticaret yeteneklerini ortak bir yapıda sunmaya yönelik açık standart
Bu üç protokol birbirinin ikamesi olarak çalışmıyor ve ihtiyaca binaen seçiliyor. Güvenlik tarafında ödeme yapan araç ile ürün sorgulayan aracın erişim yetkileri ayrıştırılıyor. API anahtarları sohbet ekranına veya istemci tarayıcısına iletilmiyor, OAuth, oturum sınırları, hız kotaları ve denetim kayıtları devreye sokuluyor. Çift çekimleri engellemek amacıyla webhook imza denetimi, yeniden deneme mekanizmaları ve idempotency anahtarları işletiliyor. Katalog metinlerine yazılmış kullanıcı direktifleri sistem yetkilendirmesi olarak kabul edilmiyor.
Yapay zeka üzerinden sunulan işlemler ve yerel kurallar
- Ürün arama ve karşılaştırma. Ürün adı, kategori, marka, teknik özellik ya da kullanım amacına göre arama yapılıyor. Karşılaştırmalar yalnızca katalogda gerçekten bulunan bilgilerle hazırlanıyor, eksik veri gizlenmiyor.
- Güncel fiyat, stok ve müşteriye özel koşullar. Fiyat, para birimi, kampanya ve stok için mağaza sistemi esas alınıyor. Bayiye özel iskonto, asgari sipariş ve farklı fiyat listeleri müşterinin kimliği ve yetkisi doğrulandıktan sonra uygulanıyor.
- Sepet hazırlama. Desteklenen bağlantılarda seçilen ürün ve adetlerle sepet oluşturuluyor. "Şundan iki tane daha ekle" gibi devam istekleri aynı alışveriş bağlamında karşılanıyor.
- Sipariş, kargo ve iade talepleri. Müşteri doğrulaması ve izinler uygunsa sipariş durumu ve kargo takibi ilgili sistemin kaydıyla yanıtlanıyor. İade talebini kaydetmek ile para iadesini gerçekleştirmek ayrı yetkiler olarak tutuluyor.
Yerli e-ticaret alışkanlıkları ve kuralları modelin temelinde yer alıyor. Türk lirası cinsinden fiyatlar, KDV’li veya KDV’siz etiketler, havale avantajları, taksit baremleri, kargo bedava limitleri mağazanın ana prensiplerinden çekiliyor. Asistan kendi inisiyatifiyle vade, kargo günü veya indirim tayin edemiyor. Kart bilgileri hiçbir koşulda sohbet satırına aktarılmıyor; PayTR, iyzico ve doğrudan banka sanal POS sistemleri mevcut sözleşmeler paralelinde inceleniyor. Tahsilat teyidi ödeme sayfasının açılmasıyla değil, lisanslı ödeme firmasının sunucu bildirimiyle veriliyor. Kopan bağlantılarda veya sayfa yenilemelerinde mükerrer işlem riskine karşı mutabakat altyapısı çalıştırılıyor.
Mağaza altyapıları ve pilot entegrasyon modeli
İşletmelerin mevcut yazılımlarını terk etmesi gerekmiyor. Ticimax, ikas, Shopify, WooCommerce, T-Soft ya da özel yazılımlarda API limitleri, sepet bağlama kurgusu ve paket izinleri analiz ediliyor. Söz konusu yazılım isimleri otomatik hazır bir eklenti taahhüdü değil, teknik tetkik sahasını gösteriyor. Envanter, muhasebe, kargo ve ERP verilerinin parçalı olduğu işletmelerde öncelikle hangi verinin ana kaynak olacağı netleştiriliyor; eski fiyatı ya da yanlış stoku yapay zekaya aktarmanın sorunu çözmeyeceği vurgulanıyor.
Model özellikle şu dört ticari yapıda verim sağlıyor:
- Yedek parça ve teknik ürün satıcıları. "Bende şu model var, hangi parça uyar?" sorusunu ürün kimliği ve doğrulanmış uyumluluk kayıtlarıyla yanıtlamak isteyen işletmeler.
- Bayiye ve toptan satış yapan işletmeler. Müşteriye özel fiyat listeleri, asgari adet ve teklif süreçlerini yetkiyle yönetmek isteyenler. Bu senaryoda her konuşmanın kartla ödemeyle bitmesi gerekmiyor, doğrulanmış bir teklif talebi de geçerli sonuç sayılıyor.
- Geniş ürün kataloğu olan mağazalar. Müşterinin filtrelerde kaybolmadan ölçü, özellik ve kullanım amacıyla ürün bulmasını isteyenler.
- Yoğun satış sonrası soru alan işletmeler. Sipariş ve kargo sorularını doğrulanmış kayıtlarla yanıtlamak, gerektiğinde konuşmayı insan ekibe aktarmak isteyenler.
Bu çerçevede 2019 yılından itibaren elektrikli el aletleri ve hırdavat sahasında sürdürülen MakineUstası projesi referans kabul ediliyor. Bu projede ürün, makine modeli, teknik şema ve uyumlu yedek parça ilişkileri birlikte yönetiliyor. Aşamalı kurulum şu sırayı takip ediyor:
- Mevcut mağazanın altyapısı, kataloğu, stok kaynağı, ödeme kuruluşu, hedef ülkesi ve kullanıcı senaryosu inceleniyor.
- Eksik özellikler, varyantlar, eski fiyatlar ve ürün kimliği sorunları belirleniyor.
- Sınırlı bir ürün grubunda gerçek müşteri sorularıyla arama ve öneri doğruluğu test ediliyor.
- Sepet ve ödeme bağlantısı test ödeme ortamında doğrulanıyor, gerçek satışa geçiş ayrıca onaylanıyor.
- Yayına alınan sistem için hata izleme, katalog güncellemeleri, maliyet sınırları ve platform sürüm değişikliklerini kapsayan bakım düzeni kuruluyor.
Süreçte başarı sohbet adediyle değil, doğrulanmış sipariş ve sepet dönüşüm zinciriyle belirleniyor. Marka, entegrasyonun ürünleri yapay zeka modellerinde listeleme veya satış garantisi içermediğini belirtiyor. Çalışmanın ayrıntılarına ve kurumsal detaylara fiberportglobal.com adresi üzerinden ulaşılabiliyor. 26 senelik tecrübeye sahip ana firma bünyesinde restoran, mali müşavirlik, teknik servis ve cari yönetim yazılımlarının yanı sıra kurumsal RAG arama çözümleri ve AI ajanları da üretiliyor.
