
COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğini korumaya yönelik biyoalgılayıcı teknolojilerini masaya yatırdı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın organize ettiği oturumda Gürsan, “Gıda ve Su Güvenliğine Yönelik Biyoalgılayıcılar” başlıklı sunumunda iklim değişikliğinin tarım, su kalitesi ve insan sağlığı üzerindeki etkilerine dikkat çekti.
İklim riskleri ve erken tespit ihtiyacı
Gürsan, sıcaklık ve yağış düzenlerinde yaşanan değişimlerin tarımsal üretimi ve su kalitesini doğrudan etkilediğini, bunun da gıda ve su kaynaklı tehlikelere maruziyeti artırdığını belirtti. Sunumda, bu tehlikelerin erken tespitinde biyoalgılayıcıların üstlenebileceği rol ele alındı.
Çalışma prensibi ve tespit edilen maddeler
Aptamer, antikor ya da enzim gibi biyolojik tanıma elemanlarının hedef maddeyle etkileşiminin ölçülebilir bir sinyale dönüştürüldüğünü anlatan Gürsan, bu sistemlerin mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntılarını belirleyebildiğini aktardı. Sunumda zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinlere yönelik güncel çalışmalar ile uygulama örnekleri paylaşıldı.
Su güvenliği boyutunda ise ağır metal iyonları, ilaç kalıntıları ve mikrobiyal kirliliğin izlenmesine yönelik sensör yaklaşımları ve ticari sistemler değerlendirildi. Taşınabilir okuyucular ile akıllı telefon destekli ölçüm teknolojilerinin, laboratuvar dışında da hızlı tarama imkânı sunabileceği vurgulandı.
Güvenilirlik ölçütleri
Gürsan, bu teknolojilerin sahada güvenilir sonuç vermesi için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek örnekler üzerinde test edilmesi gerektiğini söyledi. Sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının, biyoalgılayıcıların uygulamaya aktarılmasında belirleyici olduğunu ifade etti.
Program kapsamında diğer katkılar
Yeşil Bölge’nin “Gıda, Tarım ve Sağlık” programında tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim ve sağlık başlıkları farklı kurum ve uzmanların katkılarıyla değerlendirildi. Oturumda TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de sunum yaptı.







