
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında Antalya’da düzenlenen “İklime Dirençli Sağlık Sistemleri İçin Bilim ve Liderlik” başlıklı uluslararası etkinlikte, Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker iklim ve sağlık politikalarında bilim akademilerinin üstlenmesi gereken rolü anlattı. Şeker, bağımsız bilimsel danışmanlık, ulusal araştırma kapasitesinin güçlendirilmesi ve eşitlikçi uluslararası iş birliklerinin önemine dikkat çekti.
Etkinlik 9 Kasım 2026 tarihinde Mavi Alan Türkiye Pavilyonu’nda gerçekleşti. Oturumu ABD Ulusal Tıp Akademisi Başkanı Dr. Victor J. Dzau yönetti. Panelde Şeker’in yanı sıra Brezilya Sağlık Bakanlığı’ndan Dr. Agnes Soares da Silva, Dünya Sağlık Örgütü’nden Dr. Maria Neira ve Endonezya Bilimler Akademisi Başkanı Prof. Dr. Daniel Murdiyarso konuşmacı olarak yer aldı.
Sağlık Krizi Olarak İklim Değişikliği
Şeker, sıcak hava dalgaları, kuraklıklar, seller ve orman yangınlarının insan sağlığını doğrudan etkilediğini, gıda ve su güvenliğini tehdit ettiğini ve bazı bulaşıcı hastalıkların yayılmasını artırdığını söyledi. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 2000-2019 yılları arasında dünya genelinde her yıl yaklaşık 489 bin sıcaklıkla ilişkili ölüm yaşandı. Şeker, bu sorunlara karşı “Tek Sağlık” (One Health) yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini belirtti.
Bilimsel Danışmanlık ve Uluslararası İş Birliği
Şeker, bilim akademilerinin üç temel alanda katkı sunabileceğini ifade etti. Birincisi, farklı disiplinlerden uzmanların bir araya getirilerek politika yapıcılara güvenilir kanıtlar sunulmasıdır. İkincisi, önleyici sağlık hizmetleri ve ulusal kurumsal kapasitenin güçlendirilmesidir. Üçüncüsü ise her ülkenin kendi bilimsel kanıtlarını üretebilmesini esas alan eşitlikçi bir uluslararası iş birliğidir.
TÜBA’nın 2020 yılında yayımladığı “Türkiye’de İklim Değişikliği ve Halk Sağlığı Raporu” ile COP31 için hazırlanan “COP31 Eylem Gündemi Hedefleri: Sentez Raporu” örnek olarak gösterildi. Şeker, Türkiye’de TÜBA, TÜBİTAK ve TÜSEB arasındaki tamamlayıcı rollerin bu iş birliği için model oluşturduğunu söyledi.
Üç Somut Öneri
Moderatörün sorusu üzerine Şeker, düşük ve orta gelirli ülkeler için üç öneri paylaştı. Sağlık, tarım ve çevre bakanlıklarını bir araya getiren “Tek Sağlık” konseylerinin kurulması ve akademilerin bu konseylerin bilimsel sekreterliğini üstlenmesi önerildi. Ayrıca her ülkenin kendi koşullarını yansıtan bölgesel veri ve araştırma kapasitesi geliştirmesi gerektiği vurgulandı. Son olarak araştırmacıların uluslararası projelerde yalnızca veri toplayan değil, araştırma sorularını belirleyen eşit ortaklar olması gerektiği ifade edildi. Şeker, “Kısacası: konseyler kurun, veri üretin, insanlara yatırım yapın” sözleriyle bu önerileri özetledi.
Başarının Ölçütü
Şeker, iklim ve sağlık alanındaki başarının üretilen strateji sayısıyla değil, korunan hayatlar ve oluşturulan dirençle ölçülmesi gerektiğini belirtti. Bilimsel ilerlemenin yalnızca güçlü ülkelerin değil, tüm ülkelerin yararına olması gerektiğini vurguladı.







